Báo chí và doanh nghiệp: Cùng hành động thật, kiến tạo niềm tin và tương lai bền vững

Dự phiên thảo luận có ông Lê Quốc Minh - Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập báo Nhân dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam; ông Trần Trọng Dũng - Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam.

Phiên thảo luận diễn ra dưới sự điều phối của ông Lê Quốc Vinh - Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Truyền thông Lê (Le Group of Companies).

Tham dự phiên thảo luận còn có các diễn giả: Ông Chu Hải Công, Giám đốc Quan hệ Công chúng, Ngân hàng TMCP Quân đội (MB); bà Lê Thị Hồng Nhi, Phó Tổng Giám đốc Truyền thông, Đối ngoại và Phát triển bền vững, Unilever Việt Nam; ông Nguyễn Anh Vũ, Tổng Biên tập báo Văn hoá; ông Nguyễn Minh Đức, Phó Giám đốc Báo, Đài và Phát thanh Truyền hình Hà Nội; bà Vũ Thị Ánh Hồng, Phó Tổng biên tập Tạp chí Kinh tế - Tài chính; ông Đào Quang Bính, Tổng Thư ký Toà soạn, VnEconomy.

Phát biểu mở đầu thảo luận, ông Lê Quốc Vinh cho rằng chủ đề của phiên thảo luận “Báo chí - Doanh nghiệp đồng hành kiến tạo tương lai” là một chủ đề thú vị và mang nhiều ý nghĩa trong bối cảnh hiện nay. Theo ông Vinh, trước đây, khi nói đến mối quan hệ giữa báo chí và doanh nghiệp, chúng ta thường nghĩ ngay đến các hoạt động truyền thông, quảng bá, xây dựng thương hiệu, lan tỏa thông tin hay đồng hành cùng các chương trình xã hội. Đó là những nội dung hết sức quan trọng và hành trình hợp tác ấy chắc chắn sẽ vẫn tiếp tục được duy trì và phát triển.

“Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, chúng tôi muốn đi xa hơn một bước để cùng thảo luận về một vấn đề mới, khi mối quan hệ hợp tác này có thể đang bước vào một giai đoạn tái định hình trong một thời đại mới. Với sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), sự chuyển dịch công nghệ cùng những biến động và bất định ngày càng lớn của xã hội, vai trò và cách thức hợp tác giữa báo chí và doanh nghiệp có thể sẽ được định hình lại theo những cách hoàn toàn khác trước.

Ở đây, “tương lai” không chỉ được hiểu là sự phát triển của công nghệ, tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế hay sự thay đổi của các mô hình kinh doanh. Khái niệm này cần được nhìn nhận theo nghĩa rộng hơn, đó là chất lượng cuộc sống, mức độ cam kết với cộng đồng, năng lực hợp tác giữa các chủ thể trong nền kinh tế, và trên hết là khả năng duy trì niềm tin xã hội trong một thế giới ngày càng phức tạp”, ông Vinh nhấn mạnh.

Báo chí và doanh nghiệp phối hợp chặt chẽ hơn nữa để cùng kiến tạo niềm tin

Tham luận tại phiên 2, bà Lê Thị Hồng Nhi - Phó Tổng Giám đốc Truyền thông, Đối ngoại và Phát triển bền vững, Unilever Việt Nam với chủ đề: “Niềm tin vào Việt Nam dẫn đến hành động vì Việt Nam” cho biết, mối quan hệ giữa doanh nghiệp và báo chí thường được nhìn nhận chủ yếu dưới góc độ quảng cáo, truyền thông hay thương mại. Doanh nghiệp quảng bá sản phẩm, thương hiệu trên các cơ quan báo chí. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện nay, khi mạng xã hội như TikTok, Facebook hay YouTube phát triển mạnh mẽ, mối quan hệ này đã có sự thay đổi đáng kể.

"Xét đến cùng, cả báo chí và doanh nghiệp đều phát triển dựa trên nền tảng niềm tin. Doanh nghiệp chỉ có thể tăng trưởng khi người tiêu dùng tin tưởng sản phẩm và thương hiệu của mình. Báo chí cũng chỉ có thể phát triển khi độc giả đặt niềm tin vào nội dung và thông tin mà mình cung cấp", bà Nhi nhấn mạnh.

Tuy nhiên, bà Lê Thị Hồng Nhi cho biết, để xây dựng được niềm tin, thông tin chính xác thôi là chưa đủ. Thông tin đúng phải xuất phát từ hành động thật. Doanh nghiệp nếu chỉ nói mà không làm thì dù báo chí có truyền tải cũng không thể tạo nên giá trị bền vững. Vì vậy, điều quan trọng là cần có sự đối thoại thường xuyên, minh bạch và chân thực giữa doanh nghiệp với báo chí.

Trong khi ở thời đại số, khi rất nhiều giá trị có nguy cơ bị “ảo hóa”, những điều chân thực càng trở nên quan trọng hơn. Hành động thật, thông tin đúng và đối thoại thường xuyên sẽ là nền tảng để xây dựng niềm tin cho xã hội và cho người tiêu dùng. Bởi nếu niềm tin suy giảm, cái giá phải trả không chỉ là sự sụt giảm doanh số của doanh nghiệp mà còn là sự suy giảm niềm tin xã hội và ảnh hưởng tới sự phát triển chung của nền kinh tế.

Cũng theo bà Nhi, đối với báo chí, khi thông tin được kiểm chứng, được đặt trong bối cảnh xã hội đầy đủ và giúp mở rộng hiểu biết cho người đọc, thì niềm tin sẽ có nền tảng vững chắc hơn. "Niềm tin chỉ là điểm khởi đầu. Nếu không được xác thực bằng những hành động cụ thể, niềm tin sẽ không thể tạo ra kết quả cuối cùng", bà Nhi nêu rõ.

Từ đó, Phó Tổng Giám đốc Truyền thông, Đối ngoại và Phát triển bền vững, Unilever Việt Nam nhấn mạnh: Sự hợp tác giữa doanh nghiệp và báo chí ngày hôm nay không chỉ dừng lại ở truyền thông hay quảng bá, mà cần hướng tới sự đối thoại minh bạch, cùng lan tỏa những giá trị thật, tạo dựng niềm tin và đóng góp cho sự phát triển bền vững của xã hội.

Tham luận với chủ đề: Báo chí - doanh nghiệp cùng kiến tạo niềm tin trong kỉ nguyên số và trí tuệ nhân tạo, ông Chu Hải Công, Giám đốc Quan hệ Công chúng, Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) cho rằng, báo chí có thế mạnh về phát hiện vấn đề, xác minh thông tin, nâng cao nhận thức và tạo đồng thuận xã hội. Doanh nghiệp thì có nguồn lực, có dữ liệu thực tiễn, công nghệ và năng lực tổ chức thực hiện. Từ đó, nếu hai bên phối hợp đúng cách, giá trị tạo ra không chỉ dừng lại ở một bài báo hay một chiến dịch truyền thông, mà thực sự phải tính đến bài toán tạo tác động xã hội.

Giám đốc Quan hệ Công chúng, Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) kỳ vọng báo chí và doanh nghiệp Việt Nam sẽ phối hợp chặt chẽ hơn nữa để cùng kiến tạo niềm tin, bắt đầu từ ba hành động cụ thể.

Một là, thiết lập một cơ chế cung cấp, xác minh và phản hồi thông tin nhanh chóng, chính xác. Theo ông Công, cơ chế phối hợp trong 24 giờ là hợp lý giữa doanh nghiệp và báo chí.

Hai là, cùng tăng cường phòng chống tin giả, deepfake, hành vi giả mạo thương hiệu và lừa đảo trên không gian số.

Ba là, chuyển từ những chương trình truyền thông ngắn hạn sang các chương trình hợp tác dài hạn mang mục tiêu xã hội. Theo ông Chu Hải Công, có mục tiêu xã hội là rõ ràng trong hợp tác giữa doanh nghiệp và báo chí, không phải là ký hợp tác mang tính hình thức bài vở trong 5 năm, mà phải có mục tiêu tạo ra tác động xã hội cụ thể, có như vậy thì sự hợp tác và đồng hành mới bền vững.

Giám đốc Quan hệ Công chúng, Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) cũng cho biết, doanh nghiệp giữ thương hiệu, đối tác và giá trị thị trường bằng niềm tin. Còn báo chí cũng giữ bạn đọc, giữ đối tác và giữ các doanh nghiệp bằng niềm tin. Đồng thời doanh nghiệp và báo chí cần sự phối hợp làm sao để cùng phát triển một cách bền vững.

"Vì vậy, cùng kiến tạo niềm tin chính là cách thức thực tế nhất để báo chí và doanh nghiệp đồng hành kiến tạo tương lai. Tương lai có thể được mở ra bằng công nghệ, nhưng chỉ được xây dựng bền vững trên nền tảng của sự thật, trách nhiệm và niềm tin", ông Công nhấn mạnh.

Báo chí phải bảo tồn, bảo vệ cho được tính chính danh, sự chính xác

Tại phần thảo luận, nhấn mạnh vấn đề niềm tin, ông Lê Quốc Vinh - người điều phối đã đặt câu hỏi đến các vị diễn giả: Niềm tin hiện nay đang ở mức độ nghiêm trọng đến như thế nào mà chúng ta phải thảo luận đến câu chuyện niềm tin? Dường như niềm tin là một thứ mà chúng ta phải xây dựng ngay từ sự khởi thủy ban đầu? Khi xây dựng ra xã hội thì các thành tố đã gắn kết với nhau bằng niềm tin rồi. Vậy tại sao ngày hôm nay chúng ta lại phải đặt ra câu chuyện niềm tin?

Tham gia thảo luận, ông Nguyễn Minh Đức, Phó Giám đốc Báo, Đài và Phát thanh Truyền hình Hà Nội chia rằng, hiện nay, tỷ lệ thông tin từ báo chí chính thống so với thông tin trên mạng xã hội hiện nay chỉ như một “hạt cát”. Nhưng báo chí luôn có một lợi thế mà không có một thực thể nào khác có thể thay thế được, đó là tính chính danh và sự thật.

Trong nguyên tắc của các tòa soạn, bao giờ cũng phải kiểm chứng thông tin. Từ kinh nghiệm của mình, ông Đức nhấn mạnh báo chí phải có thông tin, phải có xác nhận, nếu như thông tin phức tạp thì phải gọi điện xác nhận từ hai, ba bên, lúc ấy mới đăng bài. “Chính vì thế cho nên tại sao thời gian qua, một số cá nhân quảng cáo thuốc này, thực phẩm chức năng kia chỉ lợi dụng mạng xã hội, rồi lợi dụng chính trang web của doanh nghiệp để đăng bài bán hàng, kiếm hàng nghìn tỷ đồng trục lợi. Nhưng đối với hầu hết các cơ quan báo chí, viết về sản phẩm thực phẩm chức năng không bao giờ có thể lên được bài nếu như không có đủ các điều kiện theo quy định cho phép”, ông Đức nói.

Theo ông Nguyễn Minh Đức, dù còn rất nhiều vấn đề nhưng đầu tiên là báo chí phải bảo tồn cho được, bảo vệ tính chính danh, sự chính xác của mình. Thì lúc đó, dù có hàng nghìn, hàng vạn thông tin mạng xã hội và tất cả các thực thể khác cùng tham gia vào cái "siêu thị thông tin" này, nhưng mỗi khi báo chí giữ cho được cái giá trị cốt lõi của mình - đó là sự thật, đó là kiểm chứng - thì báo chí luôn luôn là một đối tác mà doanh nghiệp tin tưởng và sẽ đồng hành hợp tác trong một thời gian dài.

Cũng nói về vấn đề niềm tin, ông Đào Quang Bính, Tổng Thư ký Toà soạn, VnEconomy chia sẻ quan điểm: Niềm tin phải là linh hồn, chứ không phải là hạ tầng. “Nó là linh hồn bởi vì bản thân nó là một cái gì đó vô hình, và chính cái linh hồn đấy mới chi phối, mới quyết định tất cả. Chứ nếu nó là một hạ tầng giống như một con đường, đường xá, thì có lẽ là nó sẽ bị lợi dụng”, ông Bính nêu rõ.

Báo chí có thể đi chậm hơn một chút, nhưng thông tin phải "thật" và "sạch"

Cũng tại thảo luận, ông Lê Quốc Vinh - người điều phối đã nêu ra câu hỏi: Báo chí cần duy trì thế nào, làm gì để mình có được tính chính danh và có được một niềm tin vững chắc của độc giả?

Tham gia thảo luận, bà Vũ Thị Ánh Hồng, Phó Tổng biên tập Tạp chí Kinh tế - Tài chính cho rằng nên đặt báo chí và doanh nghiệp trong một bối cảnh rộng hơn là bạn đọc và công chúng xã hội. “Báo chí có tin doanh nghiệp không? Doanh nghiệp có tin báo chí không? Và bạn đọc - ở đây bạn đọc là công chúng đấy ạ - thì tin báo chí đến đâu và tin vào những thông tin mà doanh nghiệp đưa ra như thế nào?”, bà Hồng nêu vấn đề.

Cũng theo bà Hồng, trong bối cảnh hiện nay khi thông tin rất nhiều, nhưng thông tin chuẩn, thông tin chính xác, thông tin đúng sự thật thì phải chọn lọc. “Và như vậy làm sao để tạo được niềm tin đối với công chúng thì báo chí lại phải quay về vai trò và chức năng của báo chí từ thuở nguyên thủy. Báo chí là nơi cung cấp thông tin, là nơi chuyển tải thông tin, là nơi lan tỏa thông tin. Và ở thời gian gần đây, báo chí đóng một vai trò rộng lớn hơn, sứ mệnh cao cả hơn, đó là góp phần giải quyết những vấn đề xã hội đang đặt ra”, bà Hồng cho biết và nhấn mạnh, báo chí nếu đã làm tốt vai trò chuyển tải thông tin đó thì thông tin phải thật sự đúng sự thật.

Bà Vũ Thị Ánh Hồng cũng nhấn mạnh việc niềm tin thì phải được bồi đắp hàng ngày, hàng giờ bằng rất nhiều trải nghiệm với nhau. Niềm tin ngày hôm nay có thể rất rõ ràng, có thể được khẳng định, nhưng ngày mai nếu tiếp tục có những bước đi không đúng hướng thì niềm tin đấy sẽ mai một. “Việc bồi đắp đấy phải đến từ cả hai phía, và với công chúng nữa - từ phía báo chí và với doanh nghiệp”, bà Hồng nhấn mạnh.

Cũng tham gia thảo luận, ông Nguyễn Anh Vũ, Tổng Biên tập, báo Văn hoá chia sẻ quan điểm: Chúng ta phải thẳng thắn nhìn nhận với nhau rằng: Tại sao lại phải nói về niềm tin? Phải chăng là vì chúng ta đã bị mất niềm tin, cho nên bây giờ mới phải quay trở lại để bàn về cách xây dựng niềm tin?

Theo ông Vũ, niềm tin chính là "hạ tầng mềm" của xã hội. Nó cũng giống như sức mạnh mềm của quốc gia bằng văn hóa, là những quy ước mềm về đạo đức, về giá trị con người trong mọi hành vi xã hội. “Và chúng ta lại phải thành thực mà nhìn thẳng vào sự thật: Tại sao báo chí đã có lúc bị mất niềm tin? Đó là vì cũng có những lúc chúng ta đã chạy theo tin tức giật gân, chạy theo lượng view trong các trang báo điện tử...", ông Vũ nói.

Tổng Biên tập Báo Văn hoá cho rằng, báo chí không thể cạnh tranh về tốc độ với các nền tảng mạng xã hội, không thể chạy đua với thuật toán. Câu chuyện của báo chí có thể là đi chậm hơn một chút, nhưng thông tin đưa ra phải có luận giải, có quan điểm, có góc nhìn, và đặc biệt đó phải là "tin thật" và "tin sạch".

Và đấy chính là một trong những thế mạnh duy nhất của báo chí hiện nay để cạnh tranh lại với mạng xã hội. “Giữa một biển thông tin hỗn loạn, báo chí chính thống phải neo lại cho công chúng qua những lớp sóng thông tin đó bằng tin thật, bằng trách nhiệm và vị trí của các cơ quan báo chí, cũng như vai trò của người làm báo trong việc dẫn dắt và định hướng dư luận xã hội”, ông Vũ nhấn mạnh.

Còn về phía doanh nghiệp, ông Nguyễn Anh Vũ cho biết, cần phải thẳng thắn nói là tại sao đã có lúc doanh nghiệp bị mất niềm tin đối với người dân, đối với khách hàng? Đó là vì cũng có những lúc doanh nghiệp làm ra những sản phẩm không đạt chất lượng, không đạt yêu cầu, rồi về mặt nghĩa vụ đối với nhà nước thì có sự trốn thuế, lách luật này lách luật kia. Tại sao lại như vậy? Chính từ những yếu tố tiêu cực đó, nó gây ra sự mất niềm tin của người dân đối với doanh nghiệp.

“Thế thì câu chuyện quay trở lại là doanh nghiệp bây giờ cần khẳng định điều gì?”, ông Vũ nêu vấn đề.

Theo Tổng Biên tập báo Văn hoá, doanh nghiệp ngoài việc phát triển công nghệ, ngoài việc xây dựng hạ tầng nhà xưởng, cần phải có sự minh bạch về nguồn gốc xuất xứ, minh bạch trong ứng xử với môi trường, ứng xử với người lao động và xây dựng đạo đức kinh doanh. Câu chuyện cốt lõi ở đây là bây giờ doanh nghiệp cũng phải xây dựng lại niềm tin, bắt đầu từ đạo đức kinh doanh, bắt đầu từ những đóng góp cho an sinh xã hội, trách nhiệm với môi trường và trách nhiệm với cộng đồng.

Cuối cùng, về hợp tác giữa báo chí và doanh nghiệp, ông Nguyễn Anh Vũ cho rằng, không còn đơn thuần là câu chuyện về đối tác truyền thông theo kiểu bên này quảng bá cho bên kia, rồi bên kia hỗ trợ lại về mặt kinh tế báo chí cho bên này nữa. Mà hiện nay, hai bên phải là những chủ thể cùng nhau để kiến tạo một hệ giá trị chung. “Và ở đây, hệ giá trị chung đó chính là niềm tin - thứ mà tôi xin nhắc lại, chính là "hạ tầng mềm" của xã hội”, ông Vũ nhấn mạnh.

Doanh nghiệp cần góp phần nuôi dưỡng báo chí trong nước

Dự và phát biểu tại phiên thảo luận, ông Lê Quốc Minh - Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập báo Nhân dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam bày tỏ đánh giá vai trò của doanh nghiệp là hết sức quan trọng đối với báo chí, đồng thời khẳng định hai bên cần phải có một sự đồng hành khăng khít. Nhưng theo ông Lê Quốc Minh, trong thời gian vừa qua, mối quan hệ này đã đi theo một diễn biến khác, khi có một số cơ quan báo chí, một số cá nhân có cách thức tác nghiệp không đúng đắn, dẫn đến việc doanh nghiệp nảy sinh những tâm lý e ngại.

“Trong những năm vừa qua, tại các cuộc trao đổi, doanh nghiệp phản ánh rằng báo chí có những đơn vị làm việc không lành mạnh; còn báo chí thì ngược lại, cũng chất vấn tại sao doanh nghiệp lại cắt hết nguồn thu quảng cáo. Nếu chúng ta cứ tiếp tục tranh cãi quanh vấn đề này thì sẽ không bao giờ tìm được điểm chung. Thay vào đó, chúng ta cần phải đi tìm những giải pháp mang tính khả thi hơn”, ông Lê Quốc Minh bày tỏ.

Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam cho biết, đầu tiên, nói về những cơ quan báo chí có những việc làm chưa thỏa đáng khiến doanh nghiệp lo ngại, ở góc độ cơ quan quản lý, việc siết chặt và làm minh bạch là điều bắt buộc.

“Về phía Hội Nhà báo Việt Nam, chúng tôi thiên về vai trò bảo vệ quyền lợi hợp pháp của hội viên, đồng thời chúng tôi cũng có Hội đồng xử lý vi phạm đạo đức nghề nghiệp để xử lý nghiêm các cá nhân, tổ chức vi phạm theo thẩm quyền của Hội. Còn việc xử phạt hành chính hay các hình thức xử lý khác sẽ thuộc về chức năng của các cơ quan thẩm quyền”, ông Minh nói và kêu gọi các cơ quan quản lý - không chỉ riêng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, mà kể cả lực lượng Công an cũng phải vào cuộc quyết liệt để xua tan những lo ngại ở góc độ doanh nghiệp.

Ngược lại, về phía doanh nghiệp, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam khuyến nghị doanh nghiệp cần có một cách thức trao đổi thẳng thắn và thỏa đáng hơn. “Thay vì khi thấy một nội dung có hại cho doanh nghiệp là lập tức tìm cách đến nhờ vả, xin sửa đổi hoặc gỡ bài, chúng ta phải thay đổi tư duy này”, ông Minh nói và cho rằng, thay vì để xảy ra những trường hợp khủng hoảng rồi mới tìm cách xử lý, thì việc trao đổi, trò chuyện và đối thoại giữa doanh nghiệp và báo chí phải được diễn ra liên tục, thường xuyên.

Đồng thời, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam cũng mong muốn ở góc độ doanh nghiệp cần có một tư duy mới: Mình cần góp phần nuôi dưỡng báo chí trong nước. “Không cần phải là 80%, cũng không cần đến 50%, nhưng doanh nghiệp nên chủ động dành một tỷ lệ phần trăm kinh phí quảng cáo thỏa đáng để phân bổ cho các cơ quan báo chí trong nước. Tất nhiên, các anh chị doanh nghiệp có quyền sàng lọc, lựa chọn những cơ quan báo chí nào hoạt động thỏa đáng, chuyên nghiệp, thực sự có tư duy xây dựng đối với doanh nghiệp và độc giả”, ông Minh chia sẻ.

Từ góc độ báo chí, lãnh đạo Hội Nhà báo Việt Nam cho rằng, báo chí cũng phải tự đổi mới mình. “Nếu cơ quan báo chí cứ đòi hỏi doanh nghiệp phải bỏ tiền quảng cáo vào đây, nhưng bản thân bài viết hay chương trình không mang lại cho họ một chút hiệu quả thực tế nào, thì sao mà họ bỏ tiền ra cho được”, ông Lê Quốc Minh nói.

Theo Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, từng doanh nghiệp, từng cơ quan báo chí, nếu muốn tồn tại và phát triển thì phải tự thay đổi cách thức đối thoại trực tiếp với nhau để gắn bó hơn, đồng hành với nhau chặt chẽ hơn.

“Nếu làm được như vậy, tôi tin chắc rằng bức tranh quan hệ báo chí - doanh nghiệp sẽ có những chuyển biến rất tích cực trong thời gian tới. Báo chí sẽ có cơ sở và có nguồn thu chính đáng để phát triển vững vàng. Trong quy luật phát triển, sẽ có những tờ báo yếu kém phải thu hẹp lại hoạt động; nhưng có những tờ báo chất lượng biết mở rộng hoạt động hơn, phát huy được tối đa sức mạnh của mình để đóng góp cho xã hội và đồng hành đóng góp cho sự phát triển của doanh nghiệp”, ông Lê Quốc Minh nhấn mạnh.